22 sep Kun je echt één dag tegelijk leven? The New Yorker, Joshua Rothman

De cultuur van ‘productief zijn’ moedigt ons aan om ons volledig te richten op onze taken en projecten. Maar de natuur biedt ons haar eigen organisatiesysteem.

16 sept. 2025

(…) Het is goed om wat technieken te hebben om de intuïtie te scherpen. Paul Loomans, een zenmonnik gevestigd in Amsterdam, suggereert er een aantal in zijn boek ‘Time Surfing’. Voor een monnik lijkt Loomans een drukbezette man. Hij herinnert zich een periode, vele jaren geleden, toen hij het European Zen Center in Amsterdam leidde, terwijl hij ook een voorstelling regisseerde voor een circus in Zwitserland en optrad in een jeugdvoorstelling die door Nederland toerde. Thuis hadden hij en zijn vrouw een gezin met jonge kinderen. Gejaagd en vaak moe raadpleegde hij voortdurend een reeks takenlijsten op zijn computer en hield ze actueel. Desondanks was hij bang om achterop te raken. Hij had het gevoel dat zijn leven leek op een spelletje Tetris, met telkens nieuwe taken die verschenen zodra de oude waren afgehandeld. ‘Ik ben zenmonnik,’ hielp hij zich herinneren en dacht ‘waar is mijn gevoel van kalmte, waar is mijn rust?’

Timesurfing, Loomans’ leef-management methode, ontstond nadat hij zijn lijstjes had weggegooid. Hij geeft net het tegenovergestelde advies dan wat in de meeste methodieken voor timemanagement wordt gegeven. Dergelijke methodes willen ons begeleiden bij het creëren en onderhouden van slim ontworpen productiviteitssystemen, die we kunnen gebruiken om onze wil effectiever aan onszelf op te leggen.
Loomans stelt dat we, in plaats van te proberen onze taken met ons verstand te beheren, op een intuïtieve, ad-hoc manier kunnen beslissen wat we als volgende taak gaan doen. Hij merkt op dat de moeilijkheidsgraad van een taak sterk afhangt van de toestand van je lichaam en je geest terwijl je deze uitvoert. Je kunt bijvoorbeeld een hele dag bezig zijn om de inleiding van een verslag te schrijven en er nog niet tevreden mee zijn, maar de volgende ochtend plotseling vooruitgang boeken, als je goed uitgerust bent en de inspiratie toeslaat.
Een lastig telefoongesprek kan de ene kant op gaan als je het doet wanneer je je wat somber voelt, en een ander als je vol zit met adrenaline na een work-out. Het opruimen van je logeerkamer kan zowel meerdere dagen als een paar uur in beslag nemen, als je gegrepen bent door de juiste ik-pak-het-aan geest. Als je vanuit dit perspectief kijkt, heeft het weinig zin om van tevoren te beslissen dat je een bepaalde taak op een bepaald moment gaat uitvoeren. Je doet wat je wilt doen als je geest je daartoe aanzet, omdat je het dan gemakkelijker af gaat.

Hoe weet je dan wat je wilt doen?
Het gebruikelijke advies om productief te zijn, luid: raadpleeg je plannen, en rangschik deze naar prioriteiten. Maar Loomans suggereert dat een extern systeem nooit in staat kan zijn om een zen-gevoel van rust en kalmte te creëren. Die gevoelens ontstaan van binnenuit.
Ondertussen verleiden externe systemen ons vaak om tekenen van innerlijke onrust of vermoeidheid te negeren. ‘Terwijl we taken afhandelen,’ schrijft Loomans ‘negeren of onderdrukken we deze signalen. Nog eventjes, denken we, dan zijn we wel klaar. Terwijl ons lichaam juist schreeuwt om een moment van rust.’
Zijn voorstel is dat je wanneer je een taak afgerond hebt, of als je je moe voelt, je gewoon ‘een adempauze kunt nemen’ en wachten tot je intuïtie je instrueert over wat je nu kunt doen.
‘Maak een korte wandeling; doe de afwas; eet een perzik. Afstand geeft overzicht’, adviseert hij. ‘Op een natuurlijke manier zullen tijdens zo’n ‘witje’ mogelijke activiteiten voor na de adempauze in je opkomen.’

Als je alleen de dingen doet waar je op dat moment zin in hebt, komen dan de dingen die je niet zo leuk vindt wel aan bod? Loomans gelooft dat onze intuïtieve geest verantwoordelijker is dan dat. Zijn stelling is dat we ook de onaangename dingen zullen uitvoeren, als we er tenminste vooraf een connectie mee gemaakt hebben. Onlangs moest ik een ingewikkeld administratief probleem oplossen met de ziektekostenverzekering van mijn gehandicapte moeder; De gedachte aan deze opgave en aan de mogelijke gevolgen als ik het niet juist zou doen, vervulde me met angst. Als ik een typisch timemanagementmethode zou gebruiken, had ik waarschijnlijk ‘Verzekering mama regelen’ aan een lijst toegevoegd. Misschien had ik op doordeweekse middagen een paar uur uitgetrokken om de nodige telefoontjes te plegen. Met de methode van Loomans nam ik in plaats daarvan even de tijd om mezelf voor te stellen dat ik de telefoontjes pleegde. Ik stond mezelf toe de nervositeit en angst te voelen die de hele kwestie in me opriep. De taak werd me vertrouwd, ik sloot er vriendschap mee en liet het vervolgens los om me op iets anders te concentreren. Een paar dagen later, nadat ik wat e-mails had verwerkt, stond ik op uit mijn stoel, zette een kop thee en ruimde mijn tas uit. Op dat moment, uit het niets, besloot ik dat het juiste moment gekomen was om het probleem aan te pakken. Er was geen lijst nodig. (Hoewel, technisch gezien, tijdsurfers er een mogen hebben – maar wel uit het zicht, meer als een back-up dan een commandosysteem.)

Loomans belooft dat er ‘een gevoel van rust ontstaat als je de besturing volledig aan je intuïtie overgeeft en erop vertrouwt dat deze niets vergeet’. Tijdens de periodes dat ik met succes heb tijd-gesurft – ik heb het verschillende langere, maar uiteindelijk beperkte periodes gedaan – heb ik gemerkt dat dit klopt. Als een soort bonus begon en eindigde ik ook elke dag met meer zelfbewustzijn. In plaats van onpersoonlijk te leven, met behulp van mijn takenlijst, heb ik elke dag gezien als een eigenaardig samenspel tussen de onvermijdelijke verplichtingen – grote vergaderingen, lange woon-werkverkeer, belangrijke klusjes – en mijn eigen voorkeuren en opties. Dit maakte mijn dagen duidelijker en ook levendiger.
De benadering van Loomans laat ons zien hoe aandacht voor ons gevoel ons kan helpen onze tijd intuïtief te structureren.